Omar Ramadan: “De stap van nul naar één is het moeilijkst”

Talent aan het woord: Dat is het thema van PublicSpirit voor 2018. Welke mensen maken al jong het verschil? Wat drijft hen; hoe realiseren ze hun ambities? Hoe gaan ze om met hun grote verantwoordelijkheden? We geven in het komende jaar het woord aan tien jonge succesvolle vrouwen en mannen die werkzaam zijn in de werkvelden waarvoor PublicSpirit zich inzet. We verheugen ons erop hun inspirerende verhalen aan u te presenteren op onze website. We geven het woord aan Omar Ramadan. Lees het interview hier of download de pdf. Ga naar Talent aan het woord voor een overzicht van alle interviews in de reeks.

Omar Ramadan is directeur van het gezaghebbende RadarAdvies, bureau voor sociale vraagstukken, waar hij zich zelf toelegt op de preventie van radicalisering. Bovendien voert hij de directie over RAN (de organisatie tegen radicalisering) van de Europese Commissie in Brussel, en is hij toezichthouder bij diverse organisaties op het gebied van onderwijs en jeugdzorg. Samen met zijn vrouw, die eveneens een zeer drukke agenda heeft, voedt hij drie kinderen op. Omar houdt al deze ballen in de lucht dankzij een nuchtere kijk op de wereld en zijn eigen rol daarin, en koppelt relativeringsvermogen aan een hoge mate van resultaatgerichtheid. Met een rugzak vol kennis, kunde en sensitiviteit. Opnieuw geeft PublicSpirit het woord aan een ‘Jong Talent’.

Sociaal engagement was er altijd al

Omar Ramadan (42) wilde als scholier later journalist worden. De politiek heeft altijd zijn interesse gehad. Sociaal engagement werd thuis, in Brabant, ook gevoed door zijn ouders: Zijn Egyptische vader en Limburgse moeder. Hij ging in Amsterdam Politicologie en Filosofie studeren, en viel al snel op in het politieke landschap, bijvoorbeeld als voorzitter van de jongerenorganisatie van de PvdA.

Resultaten, draagvlak en koers houden

Over het begin van zijn loopbaan vertelt Omar: “Ik ben begonnen als persvoorlichter bij de Algemene Rekenkamer in Den Haag, erg leuk, veelzijdig en leerzaam. Daarna kwam Radar (Adviesbureau voor sociale vraagstukken). De organisatie was op zoek naar een breed scala aan talenten, en ik paste daarin. Ik vind het lastig om specifieke talenten van mijzelf te benoemen, maar wat ik wel in huis heb, is een sterke focus op de doelstelling van de organisatie, en het bereiken van resultaten op weg naar dat doel. Bovendien richt ik me sterk op draagvlak, want geen enkele strategie is in het isolement van de studeerkamer te realiseren. Het gaat om commitment binnen en buiten de organisatie: je doet het met z’n allen. En ook ben ik koersvast, niet erg gevoelig voor de waan van de dag. Dat je daarnaast over alle vaardigheden moet beschikken die bij modern leiderschap horen, is vanzelfsprekend: je moet natuurlijk een jaarrekening kunnen lezen en actief kunnen omgaan met de digitale samenleving.

De stap van nul naar een is vele malen moeilijker dan alles wat daarna komt

Hoe uitzonderlijk is het om op jouw leeftijd al deze positie van directeur te hebben? “Je ziet meer en meer jongere mensen op belangrijke posities komen. De verhoudingen in organisaties zijn sterk veranderd in de laatste tien, vijftien jaar”, zegt Omar. “Als je vroeger opvallend goed functioneerde kreeg je er een extra periodiek bij. De topposities waren voor degenen die behoorlijk wat anciënniteit hadden opgebouwd. Nu gaat het meer om de prestaties, op basis van talenten en skills, en is leeftijd veel minder belangrijk. We hebben hier bij RadarAdvies, met ruim 50 vaste adviseurs en behoorlijk wat geassocieerde zelfstandigen, ook nogal wat managers die jonger zijn dan degenen aan wie ze leiding geven. Dat vindt nu niemand meer vreemd. Natuurlijk is werkervaring ook belangrijk: Niemand is de ene dag trainee en zit de volgende dag in de directie. Misschien nog belangrijker: Je moet wel een organisatie treffen die er ‘ontvankelijk’ voor is; die jouw talenten wil herkennen en honoreren. Je moet de gelegenheid krijgen om iets voor de eerste keer te doen. De stap van nul naar een is vele malen moeilijker dan alles wat daarna komt. Zelf moet je vervolgens wel gericht sturen op de mix van tijd, energie, talenten en skills. Als je dan duurzaam scoort met resultaten die de organisatie verder brengen, kan je carrièregroei heel snel gaan.”

Een positie geeft gezag

“Ook in raden van toezicht zie je die verandering: Vroeger lag zo’n lidmaatschap in het verschiet tegen het einde van je loopbaan, of zelfs daarna. Nu zie je daar steeds meer jonge talentvolle en gedreven mensen in verschijnen.” Dat geldt ook voor Omar zelf: Hij is onder andere voorzitter van de RvT van !WOON, een Amsterdamse fusieorganisatie voor huurders en huiseigenaren en vice voorzitter van de RvT van jeugdzorgaanbieder Youké, dat in de regio Utrecht werkt. Tot voor kort was hij ook vice voorzitter van de RvT van de grote onderwijsorganisatie ROC Mondriaan in Den Haag.

Omar maakte als toezichthouder verschillende fusies mee, en werd op basis van zijn ervaring en zichtbaarheid daarin vervolgens ook weer gevraagd voor andere organisaties in dergelijke processen. Over dit soort mechanismen zegt Omar: “Track record is key. Organisaties willen toezichthouders of consultants die zich hebben bewezen. Dat kan ook best op jongere leeftijd. Wanneer je eenmaal een onderscheidende positie hebt, dan krijg je op grond van die positie alleen al een zekere mate van gezag. Jij staat aan het roer en krijgt daardoor bepaalde informatie die je een voorsprong geeft. Er wordt er niet voor elke beslissing of opvatting van jou een uitgebreide argumentatie verwacht. Ik vind dat wel opmerkelijk.”

Twee organisatie tegelijkertijd aansturen

Je bent al geruime tijd directeur van Radar, maar je bent ook veel in Brussel. Hoe ben je daar zo terecht gekomen? “Het is voortgekomen uit een grote aanbesteding van de Europese Commissie, om RAN (Radicalisation Awareness Network), een EU kenniscentrum, op te zetten en uit te voeren. Het is boeiend om vanuit dezelfde principes te werken in twee uiteenlopende werkomgevingen. In Brussel gaat het allemaal veel ambtelijker. Als symbool voor het verschil tussen beide werelden: In Brussel draag ik altijd een stropdas, hier bijna nooit. Er wordt keihard gewerkt op Europees niveau, maar er gaat ook veel energie zitten in de formele structuur. Elk voorstel moet over veel schijven voordat het bij de beslisser komt. De materie en het werkveld zijn vergelijkbaar, zowel RadarAdvies als RAN hebben er baat bij dat ik ook voor de ander werk.” Directeur van een adviesbureau, leiding geven aan een EU kenniscentrum, en allerlei nevenactiviteiten: Hoe valt dat te matchen met je privéleven? Omar: “We proberen het zo goed mogelijk te organiseren. Mijn vrouw heeft net zo’n drukke baan: Zij zit in de schoolleiding van een grote VO-school. Mijn ouders zijn vlakbij ons komen wonen. Mijn jongere broer kwam ook in Amsterdam studeren, en zij wilden na hun pensionering toch naar een grotere stad, dus zo was de keuze voor de verhuizing snel gemaakt. Zij helpen een handje bij de opvang van de kinderen (12, 10 en 6 jaar). We eten we elke vrijdagavond met z’n allen, heel gezellig.”

Bezoek aan Witte Huis

Zijn er bepaalde ‘changing events’ die je loopbaan hebben beïnvloed? Omar: “Ja, er zijn wel dingen gebeurd die mij erg geraakt hebben en me vastberaden gemaakt hebben om dit werk te blijven doen. In de eerste plaats hakten de gebeurtenissen in de VS van ‘nine-eleven’ er wel heel sterk in. En vervolgens, niet veel later de moord op Theo van Gogh, nota bene gepleegd om een signaal af te geven. Dat gebeurde hier vlakbij, een paar straten verderop, verbijsterend. Die gebeurtenissen hebben de samenleving veranderd, en mij ook, in sterke mate. Wat mijn carrière heeft gestimuleerd is een bezoek aan het Witte Huis op uitnodiging van president Obama. Ik was daar als lid van een internationaal kenniscentrum van deskundigen op het gebied van bestrijding van radicalisering. Ik heb ze daar vanuit RAN geïnformeerd over de vroegtijdige bestrijding van radicalisering. Dat bezoek trok veel aandacht en ik was ook op andere momenten veel in de media. Ik kreeg een soort vanzelfsprekend gezag waarmee ik op veel plekken kon binnenkomen. Dat heeft RadarAdvies ook goed gedaan.

Netwerken: je krijgt terug wat je investeert

Hoe houdt Omar zijn kennis en netwerk up to date? “In mijn beide werkkringen krijg ik als vanzelf veel informatie. Via internet en zeker ook social media verdiep ik me in uiteenlopende publicaties en het werk van allerlei denktanks. Wel een beetje oppassen dat je niet blijft hangen in een ‘echo chamber’ op de social media: Dat je vooral kennis en opvattingen vindt die toch al in je straatje passen. We moeten kritisch blijven kijken om te zien waar mogelijkheden liggen om het beter te doen in ons land.” Omar noemt als voorbeeld het belang van armoedebestrijding en jongeren aan het werk helpen. “Armoede is een voedingsbodem voor allerlei slechts in de samenleving, dat verschijnsel is grensoverschrijdend. In de uitzichtloosheid van armoede ontstaan extremen waarin geen redelijkheid meer mogelijk is. Het maakt wezenlijk uit wat daar vooral op lokaal niveau aan gedaan wordt. Vroeger hadden we als Nederland een voorsprong op het gebied van preventie van radicalisme, maar we zijn nu flink ingehaald door andere Europese landen. We hebben hier wel te maken met de wet van de remmende voorsprong. Landen als Duitsland en Frankrijk maken nu grotere stappen dan wij. Het is dus van groot belang om kennis te bundelen en netwerken te onderhouden, zodat onze ondersteuning als adviesorganisatie zo effectief mogelijk is. En wat het netwerken zelf betreft: Dat is wat je er zelf van maakt. Als je investeert in relaties krijg je die waarde ook terug, zowel als organisatie als in persoonlijk opzicht.”

Download het interview of ga naar Talent aan het woord voor een overzicht van alle interviews in de reeks.

PublicSpirit